Strona główna » Badania usability

Testy formalne czy nieformalne?

13 kwietnia 2010 napisała Barbara [ Brak odpowiedzi ] Drukuj wpis

Testy jako integralna część projektu, czyli model idealny

Testy użyteczności powinny być integralną częścią każdego większego projektu. Można je przeprowadzać  właściwie na każdym etapie tworzenia projektu (począwszy od makiet papierowych, poprzez prototypy HTML wysokiej szczegółowości, po gotowe serwisy). Mogą być podstawą do wprowadzania ulepszeń, zmian czy nowych konceptów funkcjonowania danego produktu webowego.

Testowanie ergonomii projektów przynosi korzyści zarówno samym projektantom,  jak i zlecającym je klientom.
Projektantom pomaga zwrócić uwagę na nieznane aspekty projektu, zweryfikować założenia czy też położyć odpowiedni nacisk na konkretne funkcjonalności. Mogą też stanowić swoisty oręż w sporach o skuteczność i zasadność zastosowania pewnych rozwiązań.

Właścicielom projektów badania użyteczności pomagają ograniczyć ryzyko kosztownych zmian funkcjonalności, diagnozując potencjalne problemy we wczesnej fazie istnienia projektu. Co  za tym idzie, są podstawą do stworzenia przyjaznego i intuicyjnego środowiska dla grupy docelowej. Zmniejszają ryzyko niepowodzenia przedsięwzięcia, stanowią punkt wyjścia do pomiarów osiągnięć i wyników oraz wdrażania kolejnych ulepszeń.
Wydawałoby się przynoszą same korzyści…



Testy a budżet, czyli schodzimy na ziemię

Każdy, kto kiedykolwiek miał okazję tworzyć projekty, wie, że nie tak łatwo realizować założenia projektowania zorientowanego na użytkownika. Model idealny swoją drogą, realia (czas, budżety), swoją[1].

Warto zatem wiedzieć jakie ma się opcje do wyboru i jakich argumentów użyć w odpowiedzi na pytania:

Jak dobrać odpowiedni rodzaj testów do realizowanego projektu?
Jakie warianty badań z użytkownikami zaproponować klientowi?
Co robić, jeśli nie ma wystarczającego budżetu na badania?
Co robić, gdy nie ma wystarczającego czasu na przeprowadzenie pełnych badań?

Mam nadzieję, że poniższe zestawienie plusów i minusów pokaże możliwe rozwiązania.

Testy formalne

Formalne testy użyteczności przeprowadzane są ze szczególnym naciskiem na zachowanie wysokich standardów badawczych. Dzięki sformalizowanej rekrutacji pozwalają one na ścisłe kontrolowanie zmiennych, takich jak przynależność do grupy docelowej,  stopień zaawansowania obsługi Internetu czy brak jakiegokolwiek wcześniejszego kontaktu z projektem.
Jednym z najważniejszych elementów badań formalnych jest również możliwość stworzenia środowiska (specjalna sala, procedury itp.) pozwalającego na porównywanie wyników poprzez ograniczenie wpływu czynników zewnętrznych na badanie i kontrolowanie jego przebiegu.

Ze względu na swoją specyfikę, badania formalne przeprowadzane są najczęściej w bardziej zaawansowanych etapach tworzenia projektu (np. na prototypie HTML czy gotowym serwisie) oraz odnoszą się do szerokiego spectrum funkcjonalności.

Plusy:

  • przeprowadzenie formalnej rekrutacji umożliwia ścisły dobór respondentów z grupy docelowej oraz zapewnia brak jakiegokolwiek wcześniejszego zaznajomienia z projektem,
  • przeprowadzenie testów przez specjalistów – zgodnie z obraną metodologią oraz scenariuszem badania,
  • maksymalna możliwa kontrola zmiennych oraz czynników zewnętrznych mogących wpłynąć na test
  • możliwość pozyskania porównywalnych danych jakościowych i ilościowych,
  • profesjonalnie przygotowany raport  jako produkt końcowy badań.

Minusy:

  • potrzebne duże zasoby czasowe na przygotowanie i przeprowadzenie testów oraz sporządzenie raportu,
  • wysokie koszty,
  • najczęściej wymagane jest dość wysokie zaawansowanie prac nad projektem,
  • niektóre z projektów nie wymagają aż tak sformalizowanych reguł testowania.

Testy nieformalne

Nieformalne testy użyteczności są odpowiedzią na potrzebę szybkiego i niekosztownego rozwiązywania problemów związanych z projektowaniem użytecznych produktów. Pozwalają one na przeprowadzanie szybkich testów niemal wszędzie, bez konieczności formalnej rekrutacji respondentów (mogą w nich uczestniczyć np. znajomi spełniający podstawowe kryteria grupy docelowej) oraz opracowywania szczegółowych scenariuszy i raportów.

Właśnie ze względu na szybki czas realizacji oraz pozyskanie wartościowych opinii, testy nieformalne zdobywają szerokie grono zwolenników. Pozwalają one również na realizację postulatu przeprowadzania badań jako integralnego etapu projektowania – niezależnie od budżetu czy napiętego harmonogramu. Jednakże obarczone są one poważnymi konsekwencjami.

Plusy:

  • szybkość i łatwość zaaranżowania,
  • mała czasochłonność,
  • niskie koszty przeprowadzenia testu (rekrutacji, aranżacji pomieszczenia czy potrzebnego oprogramowania i sprzętu),
  • możliwość testowania alternatywnych rozwiązań czy wątpliwości na bieżąco,
  • szybkość pozyskiwania informacji zwrotnej
  • brak konieczności formułowania rozbudowanego raportu.

Minusy:

  • wybiórczość testów, związana z krótkim czasem przygotowania oraz brakiem sprecyzowanej metodologii,
  • subiektywność testów – związana z możliwością udziału w testach wąskiego grona osób w pewnym stopniu bliskich projektowi (np. znajomych, rodziny itp.),
  • nieścisłość i niedokładność wynikająca z krótkiego czasu przygotowania i przeprowadzania testów oraz możliwego wpływu czynników zewnętrznych,
  • brak możliwości pozyskania porównywalnych danych ilościowych i jakościowych.

Co wybrać?

Przed wyborem sposobu testowania warto przeprowadzić analizę możliwych zysków i strat na danym etapie tworzenia projektu, przy uwzględnieniu każdej z opcji. Każda z nich ma swoje wady i zalety, każda może służyć pozyskaniu bardzo wartościowych danych na temat użyteczności prowadzonego projektu.

Zachęcam jednak do przykładania szczególnej wagi do doboru respondentów, kontrolowania czynników zewnętrznych i wpływu samego badacza najbardziej jak to możliwe. „Testować nieformalnie” nie oznacza „testować byle jak”.

Co wybrać? To zależy – bardzo często od czynników niezależnych:). Jedno jest pewne – warto testować!


[1] Realne problemy dotyczące przeprowadzania badań użyteczności poruszyły już Iga i Ewa w artykułach „Po co mi testy? Sam jestem użytkownikiem” oraz „Efekt badacza: dlaczego jeden ekspert to za mało”

 

Źródła:
Phyo  A., Web Design. Projektowanie atrakcyjnych stron www, Helion 2003
http://www.slideshare.net/andybudd/guerilla-usability-testing

http://www.usabilitytestingcentral.com/2007/04/formal_vs_infor.html

Autorka

Barbara Rogoś-Turek

www: http://witflow.com
Managing Partner i Research Director w WitFlow. Trenerka, prelegentka, propagatorka projektowania użytecznego i budzącego pozytywne emocje. Ewangelistka pracy grupowej. Po godzinach wyszukuje przejawy dobrego user experience i designu poruszając się na różowym rowerze po ulicach Wrocławia. Czytaj więcej
Tagi: , , ,