Strona główna » Użyteczność

Użyteczne infografiki

24 maja 2010 napisała Iga [ 3 odpowiedzi ] Drukuj wpis


Jeden obraz wart jest tysiąca słów. To chińskie przysłowie streszcza ideę projektowania informacji, czyli użycia obrazów, symboli, kolorów i słów w celu komunikowania idei, ilustrowania informacji czy ukazywania relacji między danymi.

Efektem wizualizacji danych są infografiki, czyli wszelkie obrazy objaśniające jakąś informację, począwszy od prostego wykresu słupkowego, przez plan metra, na rozbudowanych schematach skończywszy. Infografiki są w szczególności popularne w prasie, gdzie z powodzeniem przekazują informacje i dane statystyczne, uatrakcyjniając jednocześnie artykuły.

Grafika vs. tekst a obciążenie poznawcze

Teoria obciążenia poznawczego, której autorem jest Sweller, miała dać wskazówki, jak prezentować informacje w sposób poprawiający efektywność nauki i zadań intelektualnych.

Język jest rozbudowanym systemem znaków, który pozwala na elastyczny sposób formułowania myśli. Jednak siła języka jest także jego słabością. Zrozumienie słowa pisanego wymaga od człowieka sporego zaangażowania pamięci operacyjnej, co powoduje duże obciążenie poznawcze. Z kolei w przypadku grafiki problem stanowi komunikacja abstrakcyjnych pojęć. Odpowiednie połączenie tekstu i grafiki umożliwia odbiorcy wykorzystanie zalet obu mediów, niwelując ich wady (za: Kendler), co przekłada się na szybszą analizę danych i lepsze przyswajanie informacji.

Do podobnych wniosków doprowadziła analiza rozpoznawalności szpitalnych piktogramów przez osoby ze słabą znajomością angielskiego. Zarówno terminy, jak i piktogramy nie były rozumiane przez wielu pacjentów. Przykładowo jeden z respondentów zinterpretował wizerunek listu wkładanego do otworu jako wizerunek statku w zatoce Sydney (nawiasem mówiąc, to jeden z tych przykładów, że uczestnicy badań zawsze nas czymś zaskoczą, o czym pisałam w artykule „Po co mi testy?…”). Zespół ID/Lab wysnuł wniosek, iż najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest połączenie piktogramów z ich słownym objaśnieniem.

Analiza piktogramów

Analiza piktogramów

Infografiki w służbie użyteczności

Badania pokazują, że wysoka ocena estetyki projektu koreluje z wydajnością i efektywnością wykonywania zadań (rozumianymi jako niższy czas realizacji i mniejsza ilość błędów). Oba wskaźniki są ściśle związane z definicją użyteczności. Badania Nick Cawthon i Andrew Vande Moere (2007), w którym wzięło udział 285 respondentów, pokazały, że taką samą zależność można zauważyć dla infografik. Uczestnicy oceniali estetykę różnych wizualizacji danych, a następnie wykonywali kilka zadań polegających na odczytaniu konkretnych informacji.

Postrzegana estetyka wykresów

Postrzegana estetyka wykresów

Estetyka diagramów miała szczególnie pozytywny wpływ na wskaźnik opuszczania zadania (rzadziej rezygnowano z odnalezienia poszukiwanej informacji) oraz niższy wskaźnik błędnych odpowiedzi. Autorzy tłumaczą to tezą, że pozytywne asocjacje z przedmiotem analizy sprawiają, iż bliżej przyglądamy się danym i mamy do tego więcej cierpliwości. Większość estetycznych grafik miała też relatywnie wysokie wskaźniki efektywności i wydajności.

Wśród podstawowych zalet infografik można wyróżnić:

  • łatwiejszą naukę i przyswajalność wiedzy – infografiki, łączące tekst z obrazem, mogą poprawić zdolność zapamiętania informacji i danych;
  • dodatkowe walory analityczne – ważną cechą infografik jest możliwość wyróżnienia zależności, trendów i ukazywania wniosków, które są trudne do zauważania poprzez samo zapoznanie się z „suchymi” danymi;
  • atrakcyjność - nie mniej istotna jest większa atrakcyjność przekazywanych informacji, co zachęca do zapoznania się z nawet bardzo nudnymi dla czytelnika informacjami.

Te wszystkie cechy sprawiają, że infografiki warto stosować także do ukazywania wniosków z testów użyteczności. Ciekawą wizualizację wyników badań zaprezentował na przykład Ed Rice – wykorzytując GoogleDocs opracował interaktywny rejestr wyników testów.

Infografika z wynikami testów użyteczności

Infografika z wynikami testów użyteczności

Użyteczność w służbie infografik

Jednak infografiki nie są panaceum na nadmiar danych i informacji. Źle zaprojektowane wizualizacje danych stanowią olbrzymie zagrożenie:

  • mogą utrudnić przyswajanie wiedzy – kiedy forma przerasta treść, gubi się podstawowy cel infografik – ułatwić odbiorcy przyswajanie informacji; trzeba pamiętać, że projektowanie informacji nie jest sztuką przez duże S, ale raczej sztuką użytkową, o jasno postawionym celu,
  • mogą zniekształcać dane – projektując wizualizację danych trzeba mieć na uwadze wszystkie mechanizmy złudzeń optycznych, które mogą sugerować niewłaściwe wnioski; jednocześnie możliwość umyślnego wykorzystania złudzeń stanowi pole do nadużyć – nie posiadając danych źródłowych jesteśmy niejako zdani na łaskę projektanta informacji i jego intencji.

Najprostszym dowodem, że nie zawsze ładna wizualizacja danych jest użyteczna, jest poniższy wykres kołowy 3d. Dwie z grup mają taką samą wielkość. Czy potrafisz powiedzieć, które?

Wykres kołowy

Taką samą wielkość mają kawałki A i C, każdy po 20% tortu. To pokazuje, jak niepewną i niewiarygodną wizualizacją są wykresy kołowe 3d. Z kolei wykres słupkowy, choć mało atrakcyjny i widowiskowy, nie pozostawia najmniejszych wątpliwości, które z grup mają równą wielkość. Znacznie łatwiej też „na oko” określić stosunek wielkości poszczególnych grup.

Wykres słupkowy

Ale nawet za pomocą wykresów słupkowych można manipulować interpretacją danych – o przykładowych nadużyciach można poczytać na blogu Kaiser Fung. Wszystkim fanom infografik polecam z resztą cały blog Junk Charts. Autor walczy z bezużytecznymi wizualizacjami, które przekłamują dane, nie wnoszą żadnej dodatkowej wartości lub są po prostu niezrozumiałe dla odbiorcy. Oczywiście można to zobrazować infografiką:

Infografika o infografikach

Źródła:

Cawthon, N., Vande Moere, A. (2007)  The Effect of Aesthetic on the Usability of Data Visualization. Eleventh International Conference on Information Visualization (IV’07), 2007, Zurich, Switzerland

Emerson, J. (2008) Visualizing Information for Advocacy. An Introduction to Information Design.
http://www.tacticaltech.org/files/tacticaltech/infodesign.pdf

Kendler, J. Effective Communication Through Infographics.
http://www.wiklundrd.com/kendler_infographics.pdf

Autorka

Iga Mościchowska

www: http://witflow.com
Managing Partner i UX Director w firmie WitFlow. Z zamiłowania projektant interakcji i badacz użyteczności, z wykształcenia socjolog. Szkoli, wykłada na AGH, występuje na konferencjach branżowych. Pracowała m.in. dla marek: Amica, Agora, eBay Classifieds, Egmont, Maspex Wadowice, MSZ, Polskapresse, PWN.pl, Vattenfall, a także dla licznych startupów. Czytaj więcej
Tagi: , ,
  • http://schematicus.gigr.pl schematicus

    Artykuł z pewnością przyda się podczas tworzenia własnych infografik.

  • http://inspirujaca-infografika.blogspot.com/ inspirujaca-infografika

    W sieci w ostatnim czasie można zaobserwować prawdziwą eksplozję infografik – ciekawe angielskojęzyczne schematy pojawiają się kilka razy dziennie. Szkoda, że w polskim internecie tak niewiele osób zajmuje się tematem i tworzy infografiki.

  • http://uxbite.com Iga

    Czy ja wiem, z drugiej strony dzięki temu, że tak mało osób u nas to robi, łatwiej się wykazać i pochwalić swoimi dziełami :)