Strona główna » Projektowanie interakcji

Jak oni szukają? Sposoby wyszukiwania informacji i projektowanie nawigacji

21 czerwca 2011 napisała Ewa [ 4 odpowiedzi ] Drukuj wpis

Ludzie poszukują informacji na rozmaite sposoby. Nawet do podobnych czynności możemy różnie podchodzić. Przyjrzyjmy się wyszukiwaniu lotów: Możemy szukać lotu z Krakowa do Edynburga w konkretnym terminie, powiedzmy na komunię bratanka. Innym razem poszukujemy lotów w mniej więcej określonym czasie, bo mamy zaklepany w pracy urlop, ale jeszcze nie zdecydowaliśmy się w jakim kierunku – zobaczymy, co się trafi. Wreszcie rozglądamy się na bieżąco za ciekawymi ofertami bez konkretnego celu i wymagań, po prostu chcemy wiedzieć, gdy pojawi się okazja. Są to przykłady różnych sposobów poszukiwania informacji, a każdy z nich wymaga innego podejścia.

Sposoby poszukiwania informacji

To, jak podchodzimy do szukania informacji, zależy przede wszystkim od stopnia sprecyzowania naszego zapytania. Z tego względu możemy wyróżnić 4 sposoby przedstawione poniżej. To, w jakim trybie użytkownik poszukuje treści, nie zależy od jego stałych predyspozycji, ale od aktualnej sytuacji. Oznacza to, że każda osoba może stosować wszystkie te metody – ich dobór dyktowany jest potrzebą chwili. Z tego względu, projektując nawigację musimy wziąć pod uwagę różne podejścia do pozyskiwania informacji i zadbać o ich sprawną realizację w serwisie.

Wyszukiwanie konkretnej rzeczy

Jest to najprostszy model. Użytkownik:

  • wie, czego szuka,
  • potrafi to opisać słowami, wyjaśnić, czego potrzebuje,
  • mniej więcej wie, gdzie rozpocząć poszukiwanie,
  • potrafi stwierdzić, czy znalazł prawidłową odpowiedź.

Z perspektywy użytkownika najważniejsze w tym momencie jest szybkie dotarcie do zadowalającej odpowiedzi.  Jakie rozwiązania projektowe wspomagają ten proces?

  • Wyszukiwarka – jest to dobre i szybkie rozwiązanie. Użytkownik wie, jak sformułować zapytanie. Będzie także w stanie rozpoznać prawidłowy wynik przy założeniu, że będzie on wystarczająco opisany lub pokazany w kontekście.

 

Wyszukiwarka empik.com (http://empik.com).

Wyszukiwarka empik.com (http://empik.com).

Wyszukiwarka jakdojade.pl (http://jakdojade.pl).

Wyszukiwarka jakdojade.pl (http://jakdojade.pl).

  • Indeks alfabetyczny – pozwala użytkownikowi odnaleźć poszukiwane hasło na liście. Trzeba tylko upewnić się, że użyte są takie sformułowania, z jakich korzystają odwiedzający.
Indeks alfabetyczny pojęć Wikipedii (http://wikipedia.org).

Indeks alfabetyczny pojęć Wikipedii (http://wikipedia.org).

  • Podręczne linki – wygodna lista często używanych odnośników. Także w tym przypadku trzeba pamiętać, by etykiety linków odpowiadały sformułowaniom użytkowników.

 

Podręczne linki w Gmailu (http://gmail.com).

Podręczne linki w Gmailu (http://gmail.com).

  • Nawigacja – intuicyjna i logiczna struktura serwisu oraz jasno i czytelnie opisane etykiety także pozwalają użytkownikom sprawnie dotrzeć do konkretnie poszukiwanych informacji.

Eksploracja

Użytkownik:

  • mniej więcej wie, jakiej informacji szuka,
  • niekoniecznie potrafi to wyartykułować, może nie wiedzieć, jakich sformułowań użyć,
  • może nie wiedzieć, gdzie rozpocząć poszukiwania,
  • zwykle wie, kiedy już znajdzie odpowiedź, ale niekoniecznie jest w stanie stwierdzić, czy jest wyczerpująca,

Charakterystyczne jest to, że często w trakcie eksploracji, kiedy to użytkownik odkrywa nowe informacje, początkowy cel poszukiwań ulega modyfikacjom. Im więcej się dowiaduje, tym lepiej wie, czego jeszcze szukać. Istotne więc jest, aby dostarczać użytkownikowi nowych informacji powiązanych z jego obiektem zainteresowania i umożliwiać pogłębianie i poszerzanie wiedzy.

Można do tego wykorzystać następujące mechanizmy:

  • Nawigacja – użytkownicy przeglądają treści w poszukiwaniu interesujących ich informacji, przechodzą od strony do strony, poruszają się po wyznaczonych ścieżkach, jednocześnie się ucząc. Odpowiednia hierarchia i porządek treści ułatwia im eksplorację.
  • Powiązane treści – mogą mieć postać listy artykułów czy innych treści powiązanych z daną stroną, generowany ręcznie lub na podstawie algorytmów (jak często w przypadku serwisów e-commerce). Umieszczanie odnośników w tekście strony też jest przykładem rozwiązania wspomagającego eksplorację.

 

Odnośniki do powiązanych artykułów na Wikipedii - w treści oraz "Zobacz także" (http://wikipedia.org).

Odnośniki do powiązanych artykułów na Wikipedii - w treści oraz "Zobacz także" (http://wikipedia.org).

Powiązane treści na A List Apart w postaci listy artykułów oraz tagów (http://www.alistapart.com).

Powiązane treści na A List Apart w postaci listy artykułów oraz tagów (http://www.alistapart.com).

  • Wyszukiwarka – może stanowić przydatne wsparcie eksploracji, ale nie powinna być głównym jej narzędziem z uwagi na fakt, że użytkownik często jeszcze nie wie, jak sformułować zapytanie. Dopiero wraz ze wzrostem jego wiedzy i znajomości terminów, wzrasta skuteczność i użyteczność wyszukiwarki – szczególnie jeśli obsługuje synonimy czy powiązane frazy.
Wyszukiwarka jobrapido podpowiada podobne frazy kluczowe (http://jobrapido.pl).

Wyszukiwarka jobrapido podpowiada podobne frazy kluczowe (http://jobrapido.pl).

“Nie wiem, czego szukam”

Jest to sytuacja, w której użytkownik:

  • potrzebuje informacji, o których nie ma pojęcia – np. szuka porady prawnej i nie wie, jakie są okoliczności i ograniczenia jej zastosowania,
  • może szukać jednej rzeczy, kiedy w rzeczywistości potrzebuje czegoś innego – w tym momencie szczególnego znaczenia nabiera edukacja i perswazja,
  • nie szuka niczego konkretnego, przegląda tylko stronę bez wyraźnego celu – bo chce być na bieżąco z tym, co się dzieje w branży, ale nie szuka w tym momencie konkretnych odpowiedzi.

Jak projektować dla sytuacji, w których użytkownik nie wie, czego tak naprawdę szuka? Należy w przystępnej i skondensowanej formie podawać informacje tak, aby odbiorca szybko mógł stwierdzić, że określona treść odnosi się do jego problemu. A następnie powinniśmy otworzyć ścieżki umożliwiające pogłębienie tematu i uzupełnienie luk informacyjnych. Do tego celu można stosować rozwiązania opisane w poprzednim punkcie.  W tym kontekście zastosowanie znajduje także projektowanie perswazyjne.

Ponowne wyszukanie

Często się o tym zapomina, ale ludzie szukają rzeczy, które już kiedyś znaleźli. Mogą pamiętać gdzie to było dokładnie, mniej więcej lub wcale nie być sobie w stanie tego przypomnieć.

W projektowaniu stosuje się rozwiązania pozwalające powrócić do odwiedzonych treści:

  • czynne – gdy użytkownik podejmuje jakąś czynność w celu zapamiętania informacji, np. dodając produkt to listy życzeń, schowka czy do „ulubionych”;
Amazon pozwala zachować na później przedmioty z koszyka (http://amazon.com).

Amazon pozwala zachować na później przedmioty z koszyka (http://amazon.com).

Linkedin umożliwia obserwowanie "ulubionych" osób (http://linkedin.com).

Linkedin umożliwia obserwowanie "ulubionych" osób (http://linkedin.com).

  • bierne – gdy jest ona zapamiętywana niezależnie od woli użytkownika, np. w rejestrze ostatnio oglądanych produktów czy najczęściej odwiedzanych stron.
Zapamiętywane czynności użytkownika na Amazon (http://amazon.com).

Zapamiętywane czynności użytkownika na Amazon (http://amazon.com).

Podsumowanie

W projektowaniu nawigacji trzeba koniecznie uwzględnić to, w jaki sposób użytkownicy szukają informacji. Zrozumienie ich zachowań, wzorców wyszukiwania, na których się opierają oraz emocji, które im przy tym towarzyszą dostarcza odpowiedzi na pytanie, jak dobrze zaprojektować serwis i ułatwić użytkownikom dotarcie do interesujących dla nich treści.

 

Źródło:

Donna Spencer, „Four Modes of Seeking Information and How to Design for Them”, Boxes and Arrows (March, 2006). http://www.boxesandarrows.com/view/four_modes_of_seeking_information_and_how_to_design_for_them

Autorka

Ewa Sobula

www: http://www.linkedin.com/pub/ewa-sobula/30/407/694
UX designer w Sabre Airline Solutions. Umiejętności badawcze i analityczne rozwijała na socjologii, by lepiej rozumieć użytkowników. Równolegle uczyła się tworzenia serwisów internetowych, by poznać technologiczne możliwości i ograniczenia. Teraz z przyjemnością łączy te kompetencje projektując i badając serwisy. Czytaj więcej
Tagi: , ,
  • jp

    Ja bym dodała jeszcze jeden typ użytkownika: leniwego eksploratora. Podejmuje jedną próbę wyszukania (lub dwie, bo musi, bo mu w szkole kazali, bo mu mama karze), ale jeśli nie znajduje interesującej rzeczy – oznajmia, że nie ma tego w ogóle w Internecie.

    To nie jest żart – piszę o tym z własnej obserwacji.

    Już kiedyś się zastanawiałam, jakby można było skonstruować np. przeglądarkę, aby zwiększyć szansę na zachęcenie tego użytkownika do
    dalszych poszukiwań…

    Aczkolwiek na lenistwo leku nie ma :)

  • http://www.goldenline.pl/krzysztof-spilka Krzysztof Spilka

    Ewa, zdecydowanie inspirujące, właśnie tego dziś szukałem.

  • http://www.goldenline.pl/ewa-sobula Ewa

    Dzięki! Miło to słyszeć :)

  • http://www.goldenline.pl/krzysztof-spilka Krzysztof Spilka

    @jp

    * bo GO mama karze

    lub

    * bo mu mama każe