Strona główna » Użyteczność

Wybory 2011: Czy polskie karty do głosowania są użyteczne?

4 października 2011 napisała Ewa [ 3 odpowiedzi ] Drukuj wpis

Zostało już tylko kilka dni do wyborów parlamentarnych. Polacy wybiorą nowych (lub nie nowych) posłów i senatorów. Od tygodni trwa kampania, każda z partii robi wszystko, aby przekonać do siebie wyborców. Dlaczego o tym piszę? Nie z pobudek politycznych, bynajmniej. Historia pokazuje, że oprócz decyzji obywateli przy urnach na wyniki wyborów wpływ ma także użyteczność kart do głosowania.

Palm Beach, Florida 2000

Przeszło dekadę temu w USA miał miejsce prawdopodobnie najbardziej znany przypadek, gdy nieczytelnie zaprojektowana karta do głosowania przechyliła szalę, przyczyniając się do wygranej Georga W. Busha w wyborach prezydenckich w 2000 r. Karta do głosowania zaprojektowana została w taki sposób, że wyborcy, próbujący oddać głos na demokratę Gore’a, pomyłkowo oznaczali wybór konserwatywnego Buchanana lub zaznaczali pola obu tych kandydatów, tym samym oddając nieważny głos. Więcej szczegółów zainteresowani znajdą w artykule The Butterfly Ballot: Anatomy of the Disaster.

Niesławna karta do głosowania - Palm Beach 2000.

Niesławna karta do głosowania - Palm Beach 2000.

Wyborcy sami sobie winni?

Oczywiście niektórzy winą za nieważne lub błędnie oddane głosy obarczają nieuważnych czy nierozgarniętych wyborców (przecież były strzałki…), ale takie myślenie jest przewrotne. Jeśli prowadzimy sklep internetowy i ludzie, mimo szczerych chęci, nie mogą złożyć w nim zamówienia z powodu problemów z użytecznością, to nie wzruszamy ramionami, mówiąc „trudno, widocznie są głupi”. W jednym i drugim wypadku celem jest umożliwienie użytkownikowi zrealizowania jego celu – czyli w przypadku wyborcy, oddania głosu na wybranego przez niego kandydata. To, że dana partia ma elektorat lepiej wykształcony i potrafiący odnaleźć się w skomplikowanej karcie głosów, nie powinno przesądzać o wynikach wyborów.

W tym roku w Polsce mamy ponad 30 i pół miliona osób uprawnionych do głosowania. Spośród nich szczególnie narażeni na ewentualne problemy z poprawnym wypełnieniem kart do głosowania są osoby starsze, osoby pierwszy raz biorące udział w wyborach oraz słabo wykształcone.

Polskie karty do głosowania 2011

Sejm

Karta do głosowania - wybory do sejmu 2011 - 1 kolumna

Karta do głosowania - wybory do Sejmu 2011 - 1 kolumna

Karta do głosowania - wybory do sejmu 2011 - 2 kolumny

Karta do głosowania - wybory do Sejmu 2011 - 2 kolumny

Listy wyborcze

Polskie karty do głosowania przewidują osobną kartkę dla każdej listy kandydatów na posłów. Kartki te mają być połączone, co ma zapewnić, że żadna lista nam nie zaginie (o ile się nie skleją :) ). Taki układ pozwala na wyraźne rozdzielenie głosów między listami, a tym samym mniejsze szanse pomyłkowego oznaczenia wybieranej partii. Zakłada jednak, że wiemy, na jakiej liście znajduje się wybierany przez nas kandydat.

Nazwiska kandydatów

Nazwiska kandydatów z tej samej listy umieszcza się w jednej kolumnie, jeśli jest ich nie więcej niż 20. Wszystkie drukowane są jednakowym rodzajem i wielkością czcionki. Przed każdym nazwiskiem znajduje się jego numer na liście oraz kwadrat, w którym oznaczamy nasz wybór. Prosto i bez niepotrzebnego utrudniania. Jeśli kandydatów jest więcej niż 20, pojawia się druga kolumna, oddzielona od pierwszej pionową linią. Linia oraz fakt, że kwadrat wyboru umiejscowiony jest między numerem kandydata a nazwiskiem sprawia, że trudno o pomyłkę w momencie oznaczania wyboru.

Instrukcja głosowania

Karta uzupełniona jest krótką instrukcją. Jej umiejscowienie na dole arkusza jest trochę zaskakujące. Zakładając, że wyborca powinien zapoznać się z nią zanim odda głos, bardziej naturalne byłoby umieszczenie jej u góry strony od lewego brzegu – w naszym kręgu kulturowym w tym miejscu zaczynamy czytać zadrukowaną stronę i tam można by się spodziewać wskazówek.

Instrukcja jest krótka i napisana prostym językiem, który powinien być zrozumiały dla każdego dorosłego Polaka. Informuje też jasno o konsekwencjach oddania nieważnego głosu. Brakuje jednak informacji o tym, co zrobić, gdy popełni się błąd. Czy można go jakoś poprawić? Czy należy się zgłosić do komisji wyborczej po nowy arkusz? Czy nic nie można zrobić i szansa na głos przepada? O tę informację warto by uzupełnić kartę.

Senat

Karta do głosowania w wyborach do Senatu ma być żółta – tym samym odróżniać się od sejmowej. Składa się z jednostronnie zadrukowanych i trwale połączonych kartek.

Karta do głosowania - Wybory 2011 - Senat

Karta do głosowania - Wybory do Senatu 2011

Nazwiska kandydatów

Nazwiska kandydatów umieszczone będą w kolejności alfabetycznej w jednej kolumnie, nie więcej niż 14 na stronie. Nie przewiduje się w tym przypadku układu dwukolumnowego – dalsze nazwiska będą na następnej stronie. Jest to rozsądna decyzja, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, że na senackich kartach nazwiska uzupełnione są o nazwę lub skrót komitetu wyborczego, który zgłasza kandydata do wyborów. Jedna kolumna jest z tej perspektywy bardziej czytelna i przejrzysta.

Komitety wyborcze

Oznaczenie komitetów wyborczych wydrukowane będzie mniejszą czcionką niż nazwiska. Aby poprawić czytelność karty można by dodatkowo zwiększyć odstępy między parą nazwisko + komitet zgodnie z prawem bliskości opisywanym w psychologii percepcji (zob. Zasady grupowania percepcyjnego i psychologia postaci) – tak, aby para stanowiła całość, a odróżniała się od innych par.

Instrukcja głosowania

Analogicznie jak w przypadku kart wyborów do Sejmu, instrukcja jest krótka i zrozumiała, jednak umieszczona na dole karty.

Podsumowanie

Polskie karty do głosowania w wyborach parlamentarnych pod względem użyteczności wypadają dobrze na tle innych państw. Ich projekt jest czytelny i prosty, nie jest przeładowany dodatkowymi treściami, a sposób oddania głosu nie jest obarczony niepotrzebnymi komplikacjami. Można by rozważyć wprowadzenie drobnych poprawek, które mogłyby jeszcze zwiększyć użyteczność kart, szczególnie w kwestii instrukcji. Idealnie, badania użyteczności kart przeprowadzone przy udziale rzeczywistych wyborców dostarczyłyby dokładniejszych wniosków (jeśli ktokolwiek wie, czy są prowadzone w naszym kraju, chętnie się dowiem). Niemniej jednak, osądzając na podstawie powyższej analizy, nie mamy się czego wstydzić.

Na koniec jeszcze pamiętajcie – idźcie głosować w niedzielę :)

Galeria

Dla porównania jeszcze kilka przykładów różnych kart do głosowania ze świata, nie tylko w wyborach parlamentarnych:

Hudson County, NJ 2006 ballot

Hudson County, NJ 2006 (USA).

Polk County, IA 2002

Polk County, IA 2002 (USA).

Wybory do Izby Reprezentantów (Australia).

Wybory do Izby Reprezentantów (Australia).

Haltemprice and Howden 2008 (Wielka Brytania)

Haltemprice and Howden 2008 (Wielka Brytania).

Wybory parlamentarne 2007 (Szkocja).

Wybory parlamentarne 2007 (Szkocja).

Wybory władz Londynu 2007 (Wielka Brytania).

Wybory władz Londynu 2007 (Wielka Brytania).

Wybory do Parlamentu Europejskiego 2009 (Irlandia pn.-zach.)

Wybory do Parlamentu Europejskiego 2009 (Irlandia pn.-zach.)


Wzory kart do głosowania w załączniku uchwały:

Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 17 sierpnia 2011 r. w sprawie wzorów kart do głosowania oraz nakładek na karty do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille’a, w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej dla obwodów głosowania utworzonych w kraju.

 

Autorka

Ewa Sobula

www: http://www.linkedin.com/pub/ewa-sobula/30/407/694
UX designer w Sabre Airline Solutions. Umiejętności badawcze i analityczne rozwijała na socjologii, by lepiej rozumieć użytkowników. Równolegle uczyła się tworzenia serwisów internetowych, by poznać technologiczne możliwości i ograniczenia. Teraz z przyjemnością łączy te kompetencje projektując i badając serwisy. Czytaj więcej
Tagi: , , ,
  • Paweł

    Ciekawy artykuł, lubię analizy użyteczności rzeczy tzw. codziennego użytku. Ostatnio rzucił mi się w oczy rozkład jazdy PKS umieszczony w schronisku na hali lipowskiej. Rozkład miał może pół strony A4, legenda – całą A4 maczkiem. Znalezienie tam w szybkim czasie sensownych informacji nie jest łatwe, szczególnie dla osób z gorszym wzrokiem. Pomijam fakt, że zapewne 50% z tej legendy można by w ogóle wyrzucić, bo nie odnosi się w żadnym stopniu do rozkładu powyżej (legendy są zapewne uniwersalne i kserowane). Kto wie, może warto zrobić prostą analizę takiego rozkładu jazdy i zaproponować PKS-owi redesign ?;) To spore wyzwanie!

  • http://wicu.pl/ Wicu

    Bardzo ciekawe zestawienie. Na dokładkę przydała by się jeszcze Wasza propozycja takiej karty. Kto wie czy PKW by się na nią nie skusiła :)

  • Maciej

    Artykuł ciekawy. Tylko końcówka zupełnie IMHO niepotrzebna. Jestem przeciwnikiem demokracji, a zwolennikiem użyteczności. IMHO nie należało pisać zaproszenia do wyborów.