Strona główna » Użyteczność

5 zasad projektowania interakcji wg Jefa Raskina

24 lipca 2012 napisała Iga [ 1 odpowiedź ] Drukuj wpis

Jef Raskin z Canon CatJef Raskin to postać zdecydowanie mniej znana, niż Steve Jobs. Dla projektantów interakcji jednak powinien być postacią równie istotną, jako projektant Macintosha, zwolennik komputerów dla mas i jeden z czołowych specjalistów w dziedzinie HCI – czyli interakcji człowiek-komputer. Jest również autorem książki „The Humane Interface”, w której opisuje swoje poglądy na temat ergonomii interfejsów, z których wiele zrodziło się jeszcze w czasach pracy nad Macintoshem. Był zwolennikiem optymalizacji i przeciwnikiem redundancji, co objawiało się nie tylko w jego pracy zawodowej. Podobno zmienił swoje pierwotne imię – Jeff – na krótsze Jef, gdyż uznał drugą literę „f” za zbędną. Oto kilka praw interaction designu według Jefa Raskina.

System nie powinien naruszyć wyników Twojej pracy ani, poprzez bierność, zezwolić, aby została ona naruszona

To tak zwane pierwsze prawo projektowania interfejsów, a zarazem parafraza pierwszego prawa robotyki autorstwa świetnego pisarza – Isaaca Asimova (A robot may not injure a human being or, through inaction, allow a human being to come to harm). Kojarzycie takie formularze, w których w przypadku popełnienia przez użytkownika błędu, np. przy wpisywaniu kodu autoryzacyjnego przy instalacji nowego oprogramowania, cała zawartość wprowadzonych już danych zostaje usunięta? I tak, zamiast szukać błędu w ciągu 25 znaków, musimy od początku wprowadzić całą wartość. To jedna z tych najbardziej frustrujących interakcji, jaka przytrafiła się kiedyś każdemu z nas.

W trakcie używania produktu do wykonania zadania, produkt ten powinien tylko pomagać, nigdy przeszkadzać w wykonaniu zadania

Dobry interfejs to taki, który przyzwyczaja do siebie użytkowników pozwalając im na coraz większą automatyzację działań i zwalniając od konieczności skupienia na samym interfejsie. Dlatego Raskin nie był zwolennikiem trybów pracy, które mogą prowadzić do pomyłkowych działań. Takim przykładem może być przycisk Caps Lock, którego wciśnięcie powoduje zmianę trybu na pisanie dużymi literami. Ten przykład wyjątkowo do mnie przemawia – moja stara klawiatura, po którymś razie przypadkowego użycia Caps Locka, została przeze mnie brutalnie pozbawiona rzeczonego klawisza i nigdy za nim nie tęskniłam. Co ciekawe, Raskin dopuszcza przycisk „Shift”, który nazywa semi trybem pracy, gdyż wymaga stałej aktywacji.

Interfejs powinien być zbliżony do teoretycznego minimum jeśli chodzi o czas potrzebny do wykonania operacji

Raskin był zwolennikiem metryk ilościowych do analizy użyteczności interfejsów, czy raczej jednej z miar użyteczności – efektywności działań. Odwoływał się więc do prawa Fittsa (związanego z czasem potrzebnym na wykonanie ruchu myszką) i prawa Hicka (związanego z czasem dokonania wyboru między licznymi opcjami) oraz zachęcał do użycia modelu GOMS w celu analizy efektywności interfejsu.

Przydatność interfejsu może być oceniona tylko poprzez testowanie

Żaden z ekspertów nie jest w stanie przewidzieć działania interfejsu w praktyce, do tego potrzebne są badania z użytkownikami. Obserwacje prawdziwych interakcji mogą pokazać, z czym użytkownicy mają problem.

Książka The Humane InterfaceInterfejs powinien być przyjemny w odbiorze i wizualnie atrakcyjny

To, jak wygląda interfejs, ma znaczenie, jednak mniejsze, niż sama możliwość i efektywność wykonywania zadań. Im więcej człowiek korzysta z danego systemu, im bardziej przyzwyczaja się do interfejsu, tym mniejsze znaczenie ma jego wygląd.

Podsumowując, interfejs powinien być skuteczny, efektywny, niezawodny, przetestowany i prowadzący do przyzwyczajeń, a także atrakcyjny (choć to ostatnie tylko wtedy, jeśli nie stoi w konflikcie z pozostałymi cechami).  Dobrym przykładem będzie tu stanowisko Raskina w temacie wykorzystania ikonografii w interfejsach. Same ikony, bez etykiet, często są dla użytkowników niezrozumiałe i dlatego przegrywają w aspekcie skuteczności, efektywności czy niezawodności ze zwykłymi, tekstowymi etykietami (mimo iż są bardziej atrakcyjne wizualnie). Dlatego zdaniem Raskina ikony są szkodliwe.

Pionier i wizjoner

Z ciekawych postulatów Raskina warto jeszcze wyróżnić globalną akcję cofnij dla każdego działania użytkownika. To m.in. dlatego autor „The Humane Interface” nie widział potrzeby stosowania okienek pytających użytkowników, czy na pewno chcą usunąć dany element. Skoro w każdej chwili mogą cofnąć swoje działanie, to potrzeba potwierdzenia tegoż działania nie wnosi do interakcji nic pożytecznego. Raskin nazywał też absurdalnym pomysł z szukaniem plików tylko po ich nazwie, zamiast po całej treści dokumentu. Jego zdaniem takie działanie systemu wymusza na użytkowniku pamiętanie nazwy pliku i ścieżki dotarcia do niego, zamiast umożliwiać szukanie w obrębie całej zawartości plików.

Wiele z pomysłów Raskina wyprzedzało swoje czasy. Dziś możemy je znaleźć w używanych przez nas na co dzień narzędziach. Windows 7 pozwala na szukanie dokumentów nie tylko po nazwie, ale także treści, czy też stosuje globalną wyszukiwarkę programów i dokumentów z poziomu Menu Start. Gros aplikacji stosuje autopodpowiadanie, które jest zgodne z postulatem Raskina, aby pozwalać na wyszukiwanie przyrostowe, po wpisaniu zaledwie kilku pierwszych liter, a nie pełnego hasła wyszukiwania.

Globalne wyszukiwanie przyrostowe w Windows 7

Globalne wyszukiwanie przyrostowe w Windows 7

To, co jeszcze ciekawe wśród poglądów Raskina, to jego niechęć do terminu „intuicyjny” w kontekście projektowania interfejsów użytkownika. Jego zdaniem projektowanie tylko w oparciu o to, co znane użytkownikom, a więc intuicyjne, może być przeszkodą w odkryciu jeszcze lepszych, ale wymagających nowatorskiego podejścia rozwiązań. I z tym także nie sposób mi się nie zgodzić.

 

Bibliografia:

Raskin, Jef (2000)The Humane Interface. Addison-Wesley

Jef Raskin, Wikipedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Jef_Raskin

 

Autorka

Iga Mościchowska

www: http://witflow.com
Managing Partner i UX Director w firmie WitFlow. Z zamiłowania projektant interakcji i badacz użyteczności, z wykształcenia socjolog. Szkoli, wykłada na AGH, występuje na konferencjach branżowych. Pracowała m.in. dla marek: Amica, Agora, eBay Classifieds, Egmont, Maspex Wadowice, MSZ, Polskapresse, PWN.pl, Vattenfall, a także dla licznych startupów. Czytaj więcej
Tagi: , ,
  • slwk

    Bardzo ciekawy i interesujący wpis!